Present Perfect vs Past Simple
Present Perfect va Past Simple farqi
Aniq o'tgan vaqt aytilsa Past Simple, natija yoki tajriba muhim bo'lsa Present Perfect ishlatiladi. Farq vaqtda emas, e'tibor qayerga qaratilganida.
Qachon ishlatiladi
Yangi tanishga tajribangizni aytib, keyin tafsilotga o'tganda
I have been to Dubai. I went there in 2022 with my family.
Dubayda bo'lganman. U yerga 2022-yilda oilam bilan borgandim.
Ish intervyusida tajriba va aniq sanani aytganda
I have worked in three companies. I joined the last one in 2021.
Uchta kompaniyada ishlaganman. Oxirgisiga 2021-yilda kelganman.
Do'stingizga yangilikni yetkazganda
They have bought a new house - they bought it last month.
Ular yangi uy sotib olishibdi, o'tgan oyda olishgan ekan.
Bugungi va kechagi ishlarni hisobot qilganda
I haven't called the client today, but I called him yesterday.
Bugun mijozga qo'ng'iroq qilmadim, lekin kecha qilgandim.
Imtihonda kitob yoki film haqida gapirganda
I have read that book twice. I read it first at school.
U kitobni ikki marta o'qiganman. Birinchi marta maktabda o'qigandim.
Asosiy farq
Past Simple o'tmishdagi tugagan vaqtga bog'lanadi: voqea qachon bo'lgani ma'lum va u bilan aloqa tugagan. Present Perfect esa vaqtni emas, hozirgi natijani ta'kidlaydi. I lost my keys yesterday - kecha yo'qotdim, balki topgandirman. I have lost my keys - hozir ham kalitlarim yo'q. Shuning uchun bitta voqeani ikki xil zamonda aytish mumkin, ma'no esa o'zgaradi.
- I lost my keys yesterday. — Kecha kalitlarimni yo'qotdim - vaqt aniq.
- I have lost my keys. — Kalitlarimni yo'qotdim - hozir topa olmayapman.
- He went to Paris in 2018. — U 2018-yilda Parijga bordi.
- He has been to Paris. — U Parijda bo'lgan - qachonligi muhim emas.
| Past Simple | Present Perfect |
|---|---|
| vaqt aniq aytiladi | vaqt aytilmaydi |
| o'tmish bilan aloqa tugagan | natija hozir ham bor |
| I saw him yesterday. | I have seen him. |
| She worked here in 2019. | She has worked here since 2019. |
Belgi so'zlarga qarab tanlash
Eng oson yo'l - gapdagi vaqt so'ziga qarash. yesterday, last week, last year, two days ago, in 2010, when I was a child, this morning (tugagan bo'lsa) - bular Past Simple bilan keladi. just, already, yet, ever, never, so far, recently, for, since - bular Present Perfect bilan ishlatiladi. today, this week, this year esa vaqt hali tugamagani uchun Present Perfect bilan ham kelishi mumkin.
- We finished the project last week. — Loyihani o'tgan hafta tugatdik.
- We have just finished the project. — Loyihani endigina tugatdik.
- Did you call him yesterday? — Kecha unga qo'ng'iroq qildingizmi?
- Have you called him yet? — Unga qo'ng'iroq qildingizmi hali?
Suhbatdagi odatiy tartib
Kundalik suhbatda odam avval Present Perfect bilan umumiy xabar beradi, keyin tafsilotlarga o'tib Past Simple ishlatadi. Masalan: I have been to Istanbul. I went there last spring and stayed for a week. Birinchi gap tajriba haqida, qolganlari esa aniq voqealar haqida. Shu tartibni bilish so'zlashuvda juda yordam beradi.
- I have been to Istanbul. I went there last spring. — Men Istanbulda bo'lganman. O'tgan bahor borgandim.
- Have you seen this film? - Yes, I saw it on Monday. — Bu filmni ko'rganmisiz? - Ha, dushanba kuni ko'rdim.
- She has bought a new car. She bought it in May. — U yangi mashina sotib olibdi. May oyida olgan ekan.
- We have moved house. We moved two weeks ago. — Biz ko'chib o'tdik. Ikki hafta oldin ko'chdik.
Tugagan va tugamagan vaqt oralig'i
Vaqt oralig'i hali tugamagan bo'lsa Present Perfect ishlatiladi: this week, today, this year. Agar oraliq tugagan bo'lsa Past Simple keladi: last week, yesterday, in 2019. Shuning uchun I have seen him this morning gapi ertalab hali davom etayotganda to'g'ri, kechqurun aytilsa esa I saw him this morning bo'ladi.
- I have read two books this month. — Bu oy ikkita kitob o'qidim - oy hali tugamagan.
- I read two books last month. — O'tgan oy ikkita kitob o'qidim.
- She hasn't called me today. — U bugun menga qo'ng'iroq qilmadi.
- She didn't call me yesterday. — U kecha menga qo'ng'iroq qilmadi.
been va gone, for va since
have been to - biror joyga borib qaytgan, hozir bu yerda. have gone to - ketgan va hali qaytmagan. Shuningdek for va since faqat Present Perfect bilan ishlatiladi: I have lived here for five years. Agar ago ishlatilsa, gap albatta Past Simple bo'ladi: I moved here five years ago. Bu ikki gap bir xil ma'noni beradi, lekin tuzilishi boshqacha.
- She has been to China twice. — U Xitoyda ikki marta bo'lgan.
- She has gone to China for work. — U ish uchun Xitoyga ketgan - hozir o'sha yerda.
- I have worked here for three years. — Bu yerda uch yildan beri ishlayman.
- I started this job three years ago. — Bu ishni uch yil oldin boshlaganman.
| Ibora | Zamon | Misol |
|---|---|---|
| for / since | Present Perfect | I have known her since 2019. |
| ago | Past Simple | I met her three years ago. |
| just / already / yet | Present Perfect | He has just left. |
| yesterday / last week | Past Simple | He left yesterday. |
Ko'p uchraydigan xatolar
I have seen him yesterday.
I saw him yesterday.
yesterday aniq o'tgan vaqt, u bilan Present Perfect ishlatilmaydi.
When have you finished the book?
When did you finish the book?
When savoli aniq vaqtni so'raydi, shuning uchun Past Simple kerak.
I live here since 2018.
I have lived here since 2018.
since bilan Present Perfect ishlatiladi, hozirgi zamon emas.
She has gone to Paris last year.
She went to Paris last year.
last year bilan Past Simple, gone shakli esa bu yerda mos emas.
Maslahatlar
- Gapda aniq o'tgan vaqt bormi? Ha bo'lsa - Past Simple.
- just, already, yet, ever, never, for, since - Present Perfect belgilari.
- When bilan boshlanadigan savol deyarli doim Past Simple bo'ladi.
- ago va since hech qachon bitta gapda birga kelmaydi.
Mashqlar
I ___ my homework two hours ago.
She ___ just left the office.
___ you see Ali yesterday?
We ___ already eaten dinner.
He ___ to Germany in 2019.
I haven't finished it ___ .
I have lived in this city ___ 2017.
When ___ you start learning English?
She moved to Tashkent five years ___ .
I ___ three cups of tea today.
Last night we ___ a very interesting film.
My parents ___ to Egypt. They are there now.