Present Continuous
Hozirgi davomli zamon
Ayni shu daqiqada yoki shu kunlarda davom etayotgan ish uchun ishlatiladi. Tuzilishi oddiy: to be fe'li va asosiy fe'lning -ing shakli.
Qachon ishlatiladi
Telefonda hozir nima qilayotganingizni aytganda
Sorry, I am driving now. Can I call you back?
Kechirasiz, men hozir mashina haydayapman. Keyinroq qo'ng'iroq qilsam bo'ladimi?
IELTS Speaking Part 2 da fotosuratni tasvirlaganda
In this photo a family is having dinner together.
Bu suratda oila birga kechki ovqat qilyapti.
Ish chatida vazifa holatini xabar qilganda
I am working on the report now, it is almost ready.
Men hozir hisobot ustida ishlayapman, u deyarli tayyor.
Uchrashuv va rejalarni kelishganda
We are meeting the clients on Friday morning.
Biz mijozlar bilan juma kuni ertalab uchrashamiz.
Qachon ishlatiladi
Present Continuous uch holatda kerak bo'ladi. Birinchisi - aynan hozir sodir bo'layotgan ish: I am writing now. Ikkinchisi - shu kunlardagi vaqtinchalik holat: He is working in Dubai this month. Uchinchisi - kelajak uchun aniq kelishilgan reja: We are meeting Ali tomorrow. Hamma holatda ham ish doimiy emas, balki vaqtincha ekani ta'kidlanadi.
- I am reading a book now. — Men hozir kitob o'qiyapman.
- They are playing in the yard. — Ular hovlida o'ynashyapti.
- She is studying in London this year. — U bu yil Londonda o'qiyapti.
- We are meeting Ali tomorrow. — Ertaga Ali bilan uchrashamiz.
Tasdiq, inkor va so'roq
Tasdiq shakli: ega + am/is/are + V-ing. Inkorda not to be fe'lidan keyin qo'yiladi: He isn't sleeping. So'roqda esa am/is/are egadan oldinga chiqadi: Are you working? Bu yerda do yoki does umuman ishlatilmaydi, chunki yordamchi fe'l allaqachon bor.
- I am listening to music. — Men musiqa tinglayapman.
- He isn't sleeping, he is studying. — U uxlayotgani yo'q, u o'qiyapti.
- Are you working now? — Siz hozir ishlayapsizmi?
- What is she doing? — U nima qilyapti?
| Shakl | Tuzilishi | Misol |
|---|---|---|
| tasdiq | am/is/are + V-ing | She is reading. |
| inkor | am/is/are + not + V-ing | She isn't reading. |
| so'roq | Am/Is/Are + ega + V-ing? | Is she reading? |
-ing shakli qanday yasaladi
Ko'pchilik fe'lga oddiygina -ing qo'shiladi: work - working, play - playing. Oxiridagi tovushsiz -e tushadi: write - writing, make - making. Qisqa unli va bitta undosh bilan tugagan bir bo'g'inli fe'lda undosh ikkilanadi: run - running, sit - sitting, swim - swimming. -ie bilan tugasa, u -y ga aylanadi: lie - lying.
- She is making dinner. — U kechki ovqat tayyorlayapti.
- The dog is running fast. — It tez yugurayapti.
- The baby is sitting on the floor. — Chaqaloq polda o'tiribdi.
| Qoida | Fe'l | -ing shakli |
|---|---|---|
| oddiy | play | playing |
| -e tushadi | write | writing |
| undosh ikkilanadi | run | running |
| -ie → -y | lie | lying |
Present Simple bilan farqi
Present Simple doimiy odat va haqiqat uchun, Present Continuous esa hozirgi yoki vaqtinchalik ish uchun ishlatiladi. Taqqoslang: I work in a bank (bu mening doimiy ishim) va I am working now (men hozir ish bilan bandman). Belgi so'zlarga qarang: every day, usually - Simple; now, at the moment - Continuous.
- I usually walk to work, but today I am taking the bus. — Men odatda ishga piyoda boraman, lekin bugun avtobusda ketyapman.
- She speaks English, but now she is speaking Uzbek. — U inglizcha gapiradi, lekin hozir u o'zbekcha gapiryapti.
- It often rains here, but it isn't raining now. — Bu yerda tez-tez yomg'ir yog'adi, lekin hozir yog'ayotgani yo'q.
Davomli shaklda ishlatilmaydigan fe'llar
Ba'zi fe'llar harakatni emas, holat va his-tuyg'uni bildiradi va ular davomli zamonda ishlatilmaydi. Bular: know, understand, want, like, love, need, believe, have (egalik ma'nosida). Ular bilan doim Present Simple ishlatiladi, hatto "hozir" ma'nosi bo'lsa ham.
- I understand what you mean. — Men nima demoqchi ekaningizni tushunaman.
- She wants a cup of tea now. — U hozir bir piyola choy istaydi.
- I know his brother. — Men uning akasini bilaman.
Ko'p uchraydigan xatolar
I reading a book.
I am reading a book.
am/is/are yordamchi fe'li tushib qolmasligi kerak.
Do you working now?
Are you working now?
Bu zamonda so'roq am/is/are bilan yasaladi, do bilan emas.
I am knowing the answer.
I know the answer.
know - holat fe'li, davomli shaklda ishlatilmaydi.
She is writting a letter.
She is writing a letter.
write da oxirgi -e tushadi va t ikkilanmaydi.
Maslahatlar
- His-tuyg'u va fikr fe'llari davomli shaklda ishlatilmaydi: I know (I am knowing emas), I want, I like.
- Belgi so'zlar: now, at the moment, right now, today, this week.
- Look! va Listen! so'zlaridan keyin deyarli doim Present Continuous keladi.
- Yordamchi fe'l va -ing - ikkalasi ham bo'lishi shart, biri tushsa gap noto'g'ri.
Mashqlar
Look! The baby ___ .
I ___ dinner at the moment.
They ___ TV right now.
She is ___ a letter to her friend.
Why ___ you laughing?
I ___ what you mean.
The children are ___ in the park.
My father ___ in the garden at the moment.
We ___ watching TV, we are doing our homework.
I usually ___ at seven, but today I am late.
___ your sister studying now?
Listen! Someone ___ at the door.