Zero and First Conditional

Shart gaplar: 0 va 1-tur

0-tur shart gap har doim to'g'ri bo'ladigan haqiqat va qonuniyatlarni, 1-tur esa kelajakda ro'y berishi real bo'lgan holat va uning natijasini bildiradi.

0: If + Present Simple, Present Simple · 1: If + Present Simple, will + V

Qachon ishlatiladi

  • Qurilma yoki jarayon qanday ishlashini tushuntirganda

    If you press this button twice, the machine restarts automatically.

    Bu tugmani ikki marta bossangiz, mashina avtomatik qayta ishga tushadi.

  • Dam olish kuni rejalarini do'stingiz bilan kelishganda

    If the weather is good on Sunday, we'll go to the mountains.

    Yakshanba kuni havo yaxshi bo'lsa, tog'larga boramiz.

  • Bolangizni yoki ukangizni ogohlantirganda

    If you don't finish your homework now, you won't watch TV tonight.

    Uy vazifangni hozir tugatmasang, bugun kechqurun televizor ko'rmaysan.

  • Ish joyidagi ko'rsatmalarni yangi xodimga tushuntirganda

    If a customer complains, call the manager immediately.

    Agar mijoz norozilik bildirsa, darhol menejerga qo'ng'iroq qiling.

Shart gapning tuzilishi

Har qanday shart gap ikki qismdan iborat: if bo'lagi (shart) va asosiy bo'lak (natija). Bu ikki qismning o'rnini almashtirish mumkin. If oldinda kelsa, ikki qism vergul bilan ajratiladi: If it rains, we will stay in. Asosiy qism oldinda kelsa, vergul qo'yilmaydi: We will stay in if it rains. Ma'no ikkala holatda ham bir xil - faqat tinish belgisi farq qiladi.

  • If you press this button, the machine stops. — Bu tugmani bossangiz, mashina to'xtaydi.
  • The machine stops if you press this button. — Bu tugmani bossangiz, mashina to'xtaydi.
  • If I finish early, I will call you. — Erta tugatsam, sizga qo'ng'iroq qilaman.
  • I will call you if I finish early. — Erta tugatsam, sizga qo'ng'iroq qilaman.

Zero conditional: doimiy haqiqat

0-turda ikkala qismda ham Present Simple ishlatiladi. Bu tur ilmiy haqiqatlar, tabiat qonunlari, ko'rsatmalar va shaxsiy odatlar uchun xizmat qiladi. Bu yerda natija ehtimol emas - u har safar shunday bo'ladi. Shuning uchun if o'rniga ko'pincha when qo'yish ham mumkin, ma'no o'zgarmaydi: When you heat ice, it melts. Ko'rsatma berilayotganda asosiy qismda buyruq shakli ham kelishi mumkin: If the light is red, stop.

  • If you heat water to 100 degrees, it boils. — Suvni 100 darajagacha qizdirsangiz, u qaynaydi.
  • If I eat late, I don't sleep well. — Kech ovqatlansam, yaxshi uxlay olmayman.
  • If the machine stops working, press the red button. — Agar mashina to'xtab qolsa, qizil tugmani bosing.
  • Plants die if they don't get enough water. — O'simliklar yetarli suv olmasa, nobud bo'ladi.

First conditional: real ehtimol

1-tur kelajakda haqiqatan ham ro'y berishi mumkin bo'lgan holat haqida. if qismida kelajak ma'nosi bo'lsa ham, Present Simple ishlatiladi; will faqat asosiy qismda keladi. Natija qismida will o'rniga boshqa modal fe'llar ham kelishi mumkin: may, might, can, should, yoki buyruq shakli. Bu turdan rejalar, ogohlantirishlar, va'da va tahdidlarda foydalanamiz.

  • If it rains tomorrow, we will stay at home. — Ertaga yomg'ir yog'sa, uyda qolamiz.
  • If you study hard, you will pass the exam. — Qattiq o'qisangiz, imtihondan o'tasiz.
  • If you see Aziz, tell him to call me. — Azizni ko'rsangiz, menga qo'ng'iroq qilishini ayting.
  • If we leave now, we might catch the bus. — Hozir chiqsak, avtobusga ulgurishimiz mumkin.

0 va 1-turni taqqoslash

Ikki turning farqi vaqtda emas, ma'noda. 0-turda natija doimiy va muqarrar, 1-turda esa u bir marta, kelajakda ro'y berishi mumkin. Shuning uchun "If I drink coffee at night, I can't sleep" - bu mening doimiy xususiyatim, "If I drink coffee tonight, I won't sleep" esa bugungi kecha haqidagi bashorat. Quyidagi jadval ikkala turning shaklini yonma-yon ko'rsatadi.

  • If I drink coffee at night, I can't sleep. — Kechqurun qahva ichsam, uxlay olmayman.
  • If I drink coffee tonight, I won't sleep. — Bugun kechqurun qahva ichsam, uxlay olmayman.
  • If you mix blue and yellow, you get green. — Ko'k va sariqni aralashtirsangiz, yashil hosil bo'ladi.
  • If you mix these two, you will get a strange colour. — Bu ikkisini aralashtirsangiz, g'alati rang chiqadi.
TurIf qismiAsosiy qismMa'no
0-turIf + Present SimplePresent SimpleHar doim shunday bo'ladi
1-turIf + Present Simplewill + VKelajakda bo'lishi real
1-tur (modal)If + Present Simplemay / might / can + VKamroq ishonchli natija
1-tur (buyruq)If + Present SimpleBuyruq shakliKo'rsatma yoki maslahat

unless, when, as soon as va boshqalar

if qismida will ishlatilmaslik qoidasi faqat if ga emas, boshqa payt bog'lovchilariga ham tegishli: when, as soon as, before, after, until, by the time. Ularning hammasidan keyin kelajak ma'nosi bo'lsa ham Present Simple keladi. unless esa if ... not ma'nosini beradi: Unless you hurry, you will be late = If you don't hurry, you will be late. unless dan keyin yana bir inkor qo'yilmaydi.

  • I will call you when I arrive. — Yetib borganimda qo'ng'iroq qilaman.
  • As soon as the film starts, turn off your phone. — Film boshlanishi bilanoq telefoningizni o'chiring.
  • Unless you hurry, you will miss the train. — Shoshilmasangiz, poyezdga kechikasiz.
  • We won't start until everyone is here. — Hamma kelmaguncha boshlamaymiz.

Ko'p uchraydigan xatolar

  • If it will rain, we will stay at home.

    If it rains, we will stay at home.

    if qismida hech qachon will ishlatilmaydi, kelajak ma'nosi bo'lsa ham Present Simple keladi.

  • I will call you when I will arrive.

    I will call you when I arrive.

    when, as soon as, before, after ham xuddi if kabi ishlaydi - ulardan keyin will qo'yilmaydi.

  • Unless you don't hurry, you will be late.

    Unless you hurry, you will be late.

    unless o'zida inkor ma'nosini saqlaydi, ikkinchi inkor ortiqcha.

  • If you will heat water, it boils.

    If you heat water, it boils.

    Doimiy haqiqat uchun 0-tur: ikkala qismda ham Present Simple.

Maslahatlar

  • Qoidani bir jumlada eslang: will if qismiga kirmaydi, u faqat natija qismida bo'ladi.
  • If oldinda bo'lsa vergul kerak, orqada bo'lsa vergul kerak emas.
  • 0-turda if o'rniga when qo'ysangiz ma'no o'zgarmaydi - bu turni tekshirishning oson yo'li.
  • unless = if ... not; ikkinchi marta not qo'shmang.

Mashqlar

If it ___ tomorrow, we will cancel the picnic.

If you heat ice, it ___ .

If you help me, I ___ finish it much faster.

I'll text you as soon as I ___ there.

If she ___ early, she will catch the bus.

If you don't hurry, you ___ be late for class.

___ you hurry, you will miss the train.

If the light ___ red, stop immediately.

We won't leave until everyone ___ ready.

If you mix red and white, you ___ pink.

If we leave now, we ___ still catch the last bus.

Don't worry - I ___ let you know as soon as I hear the news.